Recenzoj kaj komentoj

Sur la kovrilo la eldonisto promesas, ke temas pri romano. La aŭtoro tamen klare estas la rakontanto de la eventoj kaj ni havas sufiĉe klarajn kialojn supozi, ke plej multaj el ili vere okazis. Kaj eble ĝuste tial tiu libro trafas min tiel profunde. Ĝi estas literature lerta libro, eĉ se eble ne elstara. Kelkaj ĉapitroj ŝajnas ne havi klaran celon, sed la esencaj elementoj estas prezentitaj tre, tre bone. Du fojojn mi ekploris, legante ĝin (en la ĉapitro “0.” kaj en la lasta ĉapitro) – tamen eble pli pro la similaĵoj inter la travivaĵoj de la aŭtoro kaj la miaj, ol pro la literaturaj kvalitoj de la verko. Ĝi eble ne estas nepra legaĵo, sed certe inda.

Post dekduo da jaroj mi fine sukcesis fini la trilogion de Żuławski (fragmentoj de la unua romano aperis en Esperanto en “Literatura Mondo”). Tre interesa legaĵo, kvankam ne vere elstara literature. Tamen estas interese vidi, kiel la futura mondo el la 24-a aŭ 25-a jarcentoj, sed imagita en 1911, ŝajnas el la hodiaŭa vidpunkto kiel malnova eksmodaĵo.

Mi trovis tiun libron (eldonon el 2020) hazarde en mia plej ŝatata librovendejo en Roterdamo, tuj antaŭ reveno hejmen. Unu el miaj plej strangaj legaĵoj de la pasintaj monatoj. La aŭtoro (23-jara dum la libro unue publikiĝis) sukcesis krei protagoniston kun absolute neeltenebla personeco: inertan, stultan, apatian. Sed samtempe la leganto ekkonas la mondon tra liaj okuloj kun kunsento. Rezulte, la legado estas malfacila kaj frustra, almenaŭ por mi estis tia, sed mi samtempe ne kapablis lasi la libron, ĉiam scivolante pri la evoluo de la titola rolulo Stern. La fino ne donas respondojn al la demandoj, kiujn oni starigas al si dum la legado, sed sugestas aferojn kaj invitas rigardi la aferojn malsame.